Je Concurrentiebeding Schrappen via een VSO

1. Wat is een concurrentie- en relatiebeding?

Veel werknemers tekenen bij het begin van hun dienstverband vol goede moed hun arbeidscontract. In de kleine lettertjes staat vrijwel altijd een concurrentiebeding en/of een relatiebeding verborgen. Maar wat houden deze bepalingen precies in?

Een concurrentiebeding verbiedt jou om na je ontslag gedurende een bepaalde periode (vaak 1 of 2 jaar) bij een directe concurrent van je ex-werkgever in dienst te treden of als zelfstandige in dezelfde branche te starten. Het doel is het beschermen van de bedrijfskennis en marktpositie van de werkgever.

Een relatiebeding is iets specifieker: je mag wel bij een concurrent gaan werken, maar je mag géén contact onderhouden met (of werken voor) de klanten, leveranciers en relaties van je oude werkgever. Vaak staat er op overtreding van deze bedingen een torenhoge boete (het boetebeding), soms wel €5.000,- per overtreding en €500,- voor elke dag dat de overtreding voortduurt.

2. De grote fabel: Het vervalt automatisch bij een VSO

Dit is een van de meest hardnekkige en gevaarlijkste mythes in het arbeidsrecht: "Als ik ontslagen word, dan geldt het concurrentiebeding niet meer, toch?" Fout!

Een concurrentiebeding is onderdeel van je arbeidsovereenkomst, maar de werking ervan begint pas óp het moment dat je uit dienst gaat. Dat is precies de bestaansreden van het beding. Als jij een vaststellingsovereenkomst (VSO) tekent en daarin staat he-le-maal niets vermeld over het concurrentiebeding, dan blijft het gewoon onverkort en op volle kracht van toepassing na je laatste werkdag.

3. Waarom je het móét laten schrappen

Wanneer een werkgever jou een VSO aanbiedt, is de boodschap duidelijk: "Wij willen niet meer met jou verder." Het is dan volstrekt onredelijk en hypocriet als diezelfde werkgever zegt: "Maar we willen ook niet dat je ergens anders in jouw vakgebied gaat werken."

Je hebt immers de plicht (ook richting het UWV als je een WW-uitkering aanvraagt) om zo snel mogelijk weer aan het werk te gaan. Als jouw netwerk, opleiding en ervaring zich allemaal in één specifieke branche bevinden, snijdt een concurrentiebeding je de pas af. Je wordt dan werkloos gehouden door degene die je ontslagen heeft. Bovendien schrikt een actief concurrentiebeding potentiële nieuwe werkgevers enorm af, omdat zij bang zijn voor juridische claims van jouw oude baas.

4. Hoe onderhandel je het beding van tafel?

De vaststellingsovereenkomst is hét perfecte moment om van je beding af te komen. Omdat de werkgever jouw handtekening nodig heeft om het ontslag af te ronden, heb je een enorme hefboom in handen. Hoe pak ik dit voor je aan?

Argument 1: Het Initiatief
Als in de VSO staat dat het initiatief voor het ontslag bij de werkgever ligt, beargumenteer ik: "Aangezien jullie het contract willen beëindigen, mogen jullie mijn cliënt niet belemmeren in het vinden van een nieuwe inkomstenbron." In bijna 90% van de gevallen is dit argument al genoeg om HR te laten instemmen met het vervallen van het beding.

Argument 2: Geen zwaarwegend bedrijfsbelang
Ik vraag de werkgever welk concreet en zwaarwegend bedrijfsbelang zij hebben om jou aan het beding te houden. Vaak is het beding ooit als een 'standaard knip-en-plak tekst' in je contract gezet. Als je geen toegang had tot uiterst geheime bedrijfsstrategieën of de allerbelangrijkste key-accounts, heeft de werkgever juridisch gezien weinig grond om het beding in stand te houden bij een rechter.

5. Wat als volledig schrappen niet lukt?

Soms is een werkgever heel koppig. Bijvoorbeeld als je de top-salesmanager was en je direct overweegt naar de grootste concurrent te stappen. Volledig schrappen is dan lastig. In dat geval ga ik in de VSO onderhandelen over een afzwakking van het beding. Er zijn drie uitstekende alternatieven:

• Omzetten naar een relatiebeding: Dit is het meest gebruikte compromis. Het concurrentiebeding vervalt, dus je mag werken waar je wilt (ook bij de directe concurrent). Je spreekt alleen af dat je gedurende een jaar geen klanten van je oude werkgever actief zult benaderen. Je behoudt je carrière, zij behouden hun klanten.
• Inperken van de tijd: Beperk de looptijd van het beding in de VSO van 12 maanden naar bijvoorbeeld slechts 3 of 6 maanden. Dit is de periode dat je vaak toch bent vrijgesteld van werk of een WW-uitkering geniet.
• Geografische inperking: Neem in de VSO op dat het beding alleen nog geldt binnen een straal van 10 kilometer rondom de oude vestiging, in plaats van in heel Nederland.

6. Financiële compensatie (Artikel 7:653 BW)

Blijft de werkgever voet bij stuk houden en mag het beding er onder geen beding uit? Dan heb ik nog een machtig juridisch wapen voor je: ik kan eisen dat zij hiervoor betalen.

Artikel 7:653 lid 5 van het Burgerlijk Wetboek stelt dat als een concurrentiebeding een werknemer ernstig belemmert om elders aan het werk te gaan, de rechter kan bepalen dat de werkgever hiervoor een vergoeding moet betalen gedurende de duur van het beding.

In de VSO-onderhandelingen draai ik dit vaak om: "U wilt mijn cliënt houden aan het beding van 12 maanden? Prima, maar dan eis ik een maandelijkse compensatie ter hoogte van 50% van het laatstverdiende maandsalaris, bovenop de reguliere transitievergoeding, om de resulterende werkloosheid op te vangen." Vaak besluit een werkgever dán alsnog om het beding maar gewoon te schrappen; ze willen immers geld besparen, niet extra betalen.

7. Checklist voor de VSO clausule

Zorg dat het artikel in jouw VSO glashelder is. Een goede bepaling (zoals ik die opstel) ziet er zo uit:

"Met ingang van de datum van ondertekening van deze overeenkomst vervallen alle postcontractuele bedingen uit de arbeidsovereenkomst (waaronder uitdrukkelijk begrepen, maar niet beperkt tot, het concurrentiebeding, het relatiebeding, het ronselbeding en het nevenwerkzaamhedenbeding), evenals de daaraan gekoppelde boetebedingen."

Let op: het geheimhoudingsbeding blijft vrijwel altijd wél in stand. Je mag je oude baas niet beconcurreren, maar je mag natuurlijk nooit bedrijfsgeheimen op straat gooien.

8. Veelgestelde Vragen (FAQ)

Kan ik mijn LinkedIn profiel updaten als ik een relatiebeding heb?

Ja, in de regel wel. De rechtspraak stelt over het algemeen dat het simpelweg aanpassen van je baan op LinkedIn (waarbij je oude klanten een melding krijgen) niet wordt gezien als het 'actief benaderen' van relaties. Stuur je echter een direct message (DM) naar een oude klant met de vraag: "Zullen we koffie drinken om over mijn nieuwe producten te praten?", dan overtreed je het beding wel en riskeer je een hoge boete.

Mijn werkgever zegt dat ik het beding later mag afkopen, is dat slim?

Nee! Leg afspraken vast in de VSO, nu je nog onderhandelingsmacht hebt. Als je de VSO tekent en over drie maanden een leuke baan vindt, heeft de werkgever jou in zijn greep. Ze kunnen dan ineens tienduizenden euro's eisen om het beding af te kopen. Laat mij het nú voor je regelen.

Heeft een tijdelijk contract überhaupt een geldig beding?

Sinds de invoering van de Wet werk en zekerheid (WWZ) is een concurrentiebeding in een tijdelijk contract in principe nietig (ongeldig). Dit mag alleen als de werkgever bij het contract een zeer zwaarwegende 'motivering van zwaarwegende bedrijfsbelangen' heeft geschreven. Vaak is dit niet of onvoldoende gedaan, waardoor het beding juridisch geen stand houdt. Toch is het veilig om mij ook in deze situatie formeel te laten vastleggen dat het in de VSO vervalt.