WW-rechten veiligstellen in je VSO: De Complete Gids

1. Waarom controleert het UWV jouw VSO?

Wanneer je arbeidscontract eindigt via een vaststellingsovereenkomst (VSO), ontstaat er vaak een onzekere periode. Je hebt geen nieuw werk, dus je valt terug op het sociale vangnet: de Werkloosheidswet (WW). Maar het UWV deelt deze uitkeringen niet zomaar uit. Ze hebben de wettelijke taak om de 'WW-fondsen te beschermen'.

Dit betekent dat het UWV jouw vaststellingsovereenkomst letter voor letter zal spellen. Ze zoeken naar antwoorden op twee fundamentele vragen: Ben jij zelf verantwoordelijk voor je werkloosheid? En heeft jouw werkgever de regels rondom de opzegtermijn netjes nageleefd? Als het antwoord op een van deze vragen in jouw nadeel uitvalt, kan het UWV besluiten je WW-uitkering tijdelijk of zelfs volledig te weigeren. Dit fenomeen noemen we in het arbeidsrecht een 'benadelingshandeling'.

Je kunt dit zien als een verzekering. Als je zelf je auto in de brand steekt, keert de verzekering niet uit. Als jij zélf ontslag neemt zonder dwingende reden, keert het UWV niet uit. Een VSO is echter een grijs gebied: jullie gaan met wederzijds goedvinden uit elkaar. Daarom is de exacte formulering op papier jouw enige reddingsboei.

2. Het initiatief: Wie wil er eigenlijk van wie af?

De absolute basis van een WW-veilige VSO is de ontslaggrond. Wie heeft het initiatief genomen tot de beëindiging? In de juridische theorie mag jij als werknemer best meewerken aan je eigen ontslag, zolang jij maar niet de initiatiefnemer bent.

In de inleiding (de considerans) van jouw VSO moet daarom luid en duidelijk staan: "Het initiatief tot beëindiging van de arbeidsovereenkomst is uitgegaan van de werkgever." Staat dit er niet, of staat er dat het ontslag op jouw verzoek plaatsvindt? Dan ziet het UWV dit als verwijtbaar werkloos worden. Je hebt dan immers je eigen baan opgegeven.

3. De dodelijke valkuil: De dringende reden

Naast het initiatief, kijkt het UWV streng naar de 'waarom' vraag. Is er sprake van een dringende reden, zoals diefstal, fraude, werkweigering of ernstig wangedrag? Als dat het geval is, ben je verwijtbaar werkloos. Dit staat gelijk aan ontslag op staande voet.

Soms biedt een werkgever je een VSO aan als 'gunst', in plaats van je op staande voet te ontslaan. Ook in deze situatie is het van levensbelang dat er in de tekst niets staat over wangedrag. De ontslaggrond moet 'neutraal' worden gehouden. Termen als 'bedrijfseconomische omstandigheden', 'reorganisatie' of 'onoverbrugbaar verschil van inzicht' zijn neutraal en worden door het UWV geaccepteerd.

Zorg dat in de overeenkomst deze exacte zin is opgenomen: "Aan de beëindiging van het dienstverband ligt geen dringende reden in de zin van artikel 7:677 lid 1 BW ten grondslag. Er is geen sprake van verwijtbaar handelen of nalaten door de werknemer." Dit is jouw schild tegen het UWV.

4. De fictieve opzegtermijn en het inkomensgat

Een van de meest gemaakte, en duurste, fouten bij het sluiten van een VSO is het verkeerd berekenen van de einddatum. Het UWV hanteert de zogenaamde fictieve opzegtermijn. Dit betekent dat zij kijken naar de opzegtermijn die voor jouw werkgever geldt, alsof hij regulier had opgezegd.

Stel: Je hebt een opzegtermijn van twee maanden. Je tekent de VSO op 15 maart. De opzegtermijn gaat in na het einde van de maand (dus 1 april). Je officiële einddatum zou dan 1 juni moeten zijn.

Wat gebeurt er als je in de VSO afspreekt dat je al op 1 mei uit dienst gaat? Het UWV zegt dan: "Je bent te vroeg gestopt. Je had recht op loon tot 1 juni. Omdat je dit hebt weggegeven, betalen wij jou tussen 1 mei en 1 juni geen uitkering." Dit heet een inkomensgat. Je zit dan een volle maand zonder salaris én zonder WW.

Je hebt in zo'n geval twee opties: de einddatum in de VSO opschuiven naar de correcte datum (1 juni), óf accepteren dat je eerder weggaat, maar de werkgever die ene maand missend salaris bovenop je transitievergoeding laten betalen.

5. Let op: Een VSO tekenen tijdens ziekte

Ik kan dit niet vaak genoeg benadrukken: Teken nooit zomaar een VSO als je arbeidsongeschikt (ziek) bent!

Tijdens ziekte geldt er een ontslagverbod. Je werkgever is verplicht je loon 104 weken door te betalen. Als jij akkoord gaat met ontslag terwijl je ziek bent, doe je bewust afstand van die loondoorbetalingsverplichting. Zowel het UWV (voor de WW) als het UWV (voor de Ziektewet) zullen dit zien als een benadelingshandeling. Je krijgt dan geen WW (want je bent niet beschikbaar voor werk) en geen Ziektewetuitkering (want je hebt je rechten weggegeven).

Ben je ziek door de situatie op werk (bijvoorbeeld een arbeidsconflict) en wil je écht weg? Zorg dan dat de bedrijfsarts je eerst officieel 100% hersteld meldt voor aanvang van de VSO gesprekken. Laat je hierin altijd door mij als specialist begeleiden.

6. Jouw VSO WW-Checklist

Voordat je je handtekening zet onder die definitieve overeenkomst, moet je deze punten kunnen afvinken. Let op: deze checklist vervangt geen professioneel juridisch advies, maar helpt je wel de grootste valkuilen te spotten.

• Staat er expliciet dat het initiatief van de werkgever komt?
• Staat er dat het ontslag niet om een dringende reden is gegeven?
• Wordt de term 'geen verwijtbaarheid van de werknemer' genoemd?
• Is de juiste fictieve opzegtermijn in acht genomen voor de einddatum?
• Staat erin vermeld dat je volledig arbeidsgeschikt (niet ziek) bent op de datum van ondertekening?
• Wordt de transitievergoeding of ontslagvergoeding correct en tijdig uitbetaald?

7. Veelgestelde Vragen over VSO en WW

Hieronder behandel ik de meest gestelde vragen die mijn cliënten hebben wanneer zij hun vaststellingsovereenkomst ontvangen met betrekking tot het UWV.

Hoe lang duurt het voordat ik mijn WW-uitkering krijg na een VSO?

Als je VSO WW-veilig is opgesteld en je de fictieve opzegtermijn in acht hebt genomen, kun je vanaf 1 week vóór je officiële werkloosheidsdatum (de einddatum in de VSO) de WW-uitkering aanvragen bij het UWV. Je eerste betaling volgt dan doorgaans binnen 4 weken na je eerste werkloze dag.

Heeft de hoogte van mijn ontslagvergoeding invloed op mijn WW?

Nee. Het UWV kijkt voor het toekennen van een WW-uitkering niet naar de hoogte van de ontslagvergoeding (de zogenaamde gouden handdruk of beëindigingsvergoeding). Je kunt dus gerust onderhandelen over een maximale vergoeding zonder dat je bang hoeft te zijn dat dit van je uitkering wordt afgetrokken. Let wel op: dit bedrag is wél belast in box 1 voor de inkomstenbelasting.

Wat als mijn werkgever weigert de tekst WW-veilig te maken?

Dat is een gigantische rode vlag. Een werkgever die met wederzijds goedvinden wil ontbinden, heeft er geen enkel belang bij om jouw WW in gevaar te brengen. Weigert de werkgever zinnen als "geen dringende reden" op te nemen? Teken dan absoluut niet. Vaak bouwen zij een dossier op voor de rechter of proberen ze onder een vergoeding uit te komen. Schakel mij in zo'n geval direct in.