Gevaren: Een VSO tekenen tijdens ziekte

1. Waarom werkgevers een VSO aanbieden bij ziekte

Ziek zijn is al vervelend genoeg. Maar wat als je tijdens je ziekteverzuim plotseling een vaststellingsovereenkomst (VSO) van je werkgever ontvangt? Dit komt helaas ontzettend vaak voor. De reden hiervoor is puur financieel en praktisch vanuit het oogpunt van je werkgever.

In Nederland is de wetgeving rondom zieke werknemers zeer streng. De werkgever (of diens verzuimverzekeraar) is verplicht om jouw loon maximaal 104 weken (twee jaar) door te betalen. Daarnaast stelt de Wet verbetering poortwachter zware eisen aan re-integratie. Er moeten plannen worden gemaakt, bedrijfsartsen worden ingeschakeld en het UWV controleert streng. Dit kost de werkgever duizenden euro's en heel veel tijd.

Een VSO is voor de werkgever een 'escape room'. Als jij tekent, zijn zij in één klap van de loondoorbetalingsverplichting en alle re-integratiezorgen af. Maar let op: wat voor de werkgever een fantastische deal is, is voor jou als werknemer vrijwel altijd een juridische en financiële zelfmoordactie.

2. Het absolute opzegverbod tijdens ziekte

In het Nederlandse arbeidsrecht (artikel 7:670 BW) is een spijkerhard opzegverbod tijdens ziekte verankerd. Dit betekent dat je werkgever jou gedurende de eerste twee jaar van je ziekte simpelweg niet mag ontslaan. Zelfs als het bedrijf moet reorganiseren, of als je werkgever ontevreden was over je functioneren vóór je ziekmelding, sta jij onder bescherming van de wet.

Omdat ze je niet eenzijdig mogen ontslaan, proberen ze het via de route van het "wederzijds goedvinden" (de vaststellingsovereenkomst). Als jij vrijwillig tekent voor je ontslag, omzeil je in wezen het opzegverbod. En precies daar gaat het gigantisch mis met betrekking tot jouw sociale zekerheid.

3. De dodelijke valkuil: De Benadelingshandeling

Om te begrijpen waarom je niet mag tekenen, moet je weten hoe het UWV naar de situatie kijkt. Het UWV beheert de potten met geld voor de Ziektewet (ZW) en de Werkloosheidswet (WW).

Als jij ziek bent, heb je recht op loon van je werkgever. Als jij een VSO tekent en daarmee je dienstverband beëindigt, geef je dat recht op loon vrijwillig op. Zodra je vervolgens bij het UWV aanklopt voor een uitkering, zal de beoordelaar van het UWV zeggen:

"U had recht op loondoorbetaling van uw werkgever. Door te tekenen voor uw eigen ontslag, heeft u het UWV onnodig benadeeld, want nu moeten wij u gaan betalen terwijl uw werkgever dat eigenlijk moest doen."

Dit noemt men een benadelingshandeling. Het UWV treedt hier keihard tegen op.

4. Gevolgen voor je WW en Ziektewetuitkering

Wat zijn de concrete gevolgen als je toch tekent terwijl je arbeidsongeschikt bent?

• Geen Ziektewetuitkering (ZW): Omdat je een benadelingshandeling hebt gepleegd, weigert het UWV jou een Ziektewetuitkering toe te kennen.
• Geen Werkloosheidsuitkering (WW): Om recht te hebben op WW, moet je 'beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt'. Omdat je ziek bent, ben je niet beschikbaar voor passend werk. Ook de WW-uitkering wordt dus afgewezen.

Het resultaat? Je valt direct terug op bijstandsniveau (als je daar überhaupt recht op hebt, afhankelijk van het inkomen van je partner of je spaargeld). Je verliest duizenden euro's en loopt enorme stress op, precies op het moment dat je moet focussen op je gezondheid.

5. Uitzondering 1: Volledig hersteld voor ondertekening

Is er dan nooit een mogelijkheid om via een VSO uit dienst te gaan na een periode van ziekte? Jawel, maar dit vereist een strakke juridische choreografie.

Als jij en je werkgever toch uit elkaar willen, is de enige écht veilige manier dat je volledig beter gemeld wordt voordat je de VSO tekent. Dit mag geen 'papieren betermelding' zijn om het UWV voor de gek te houden. Je moet daadwerkelijk hersteld zijn voor je eigen, gangbare arbeid. Vaak eis ik dat de bedrijfsarts dit officieel en schriftelijk bevestigt.

Zodra je officieel 100% bent hersteld, ben je weer een reguliere werknemer. Pas op dat moment mag de handtekening onder de VSO worden gezet. In de VSO zelf zorg ik ervoor dat expliciet wordt opgenomen dat je "per datum ondertekening niet arbeidsongeschikt bent en volledig beschikbaar bent voor werk." Let wel op: als je je binnen 4 weken na ontslag opnieuw ziek meldt met dezelfde klachten (terugval), kan het UWV alsnog moeilijk gaan doen.

6. Uitzondering 2: Situatieve arbeidsongeschiktheid

Er is één andere complexe uitzondering: situatieve arbeidsongeschiktheid. Dit is vaak het geval bij een burn-out die puur en alleen wordt veroorzaakt door een verstoorde arbeidsverhouding of een conflict met de werkgever.

In dit scenario ben je medisch gezien niet ziek (je zou bij een andere werkgever prima kunnen functioneren), maar je bent wel ziek van de situatie op je huidige werkplek. In dat geval kán een VSO de oplossing zijn, omdat het wegnemen van de oorzaak (het ontslag) ook leidt tot onmiddellijk herstel.

De absolute voorwaarde: Ook hier mag je niet zomaar handelen. De bedrijfsarts moet in een officiële probleemanalyse expliciet vastleggen dat er geen sprake is van ziekte in medische zin, maar van 'situatieve arbeidsongeschiktheid' veroorzaakt door een arbeidsconflict. Alleen met dit document in de hand, en onder mijn begeleiding als advocaat, kan een VSO veilig worden opgesteld waarbij je WW-rechten (geen Ziektewet!) veilig worden gesteld.

7. Wat te doen als je werkgever druk uitoefent?

Werkgevers weten soms dat ze fout zitten, maar proberen het toch. Hoe reageer je professioneel en bescherm je jezelf?

• Teken niets en zeg niets toe: Zelfs geen mondeling "ik ga akkoord". Neem het voorstel in ontvangst en geef aan dat je juridisch advies inwint.
• Blijf communiceren met de bedrijfsarts: De bedrijfsarts is een onafhankelijke medische professional. Zorg dat je klachten goed gedocumenteerd zijn in je medisch dossier.
• Verwijs naar het juridische kader: Laat je werkgever (of HR) via een e-mail (die ik voor je opstel) weten dat het sluiten van een VSO tijdens ziekte leidt tot een benadelingshandeling en dat je daarom niet kunt tekenen zolang je arbeidsongeschikt bent.
• Overweeg re-integratie tweede spoor: Als jullie echt niet meer met elkaar verder kunnen, is 'spoor 2 re-integratie' (re-integreren bij een andere werkgever terwijl je in dienst blijft) de legale en veilige weg, in plaats van een overhaaste VSO.

8. Veelgestelde Vragen (FAQ)

Kan ik na 104 weken ziekte wel een VSO tekenen?

Ja. Na twee jaar (104 weken) ziekte vervalt het opzegverbod en stopt de loondoorbetalingsverplichting van je werkgever. Op dat moment mag je wél een VSO tekenen om een zogenaamd 'slapend dienstverband' te beëindigen. Sterker nog, je hebt na 104 weken gewoon recht op de transitievergoeding (het UWV betaalt dit vaak terug aan de werkgever via de compensatieregeling). Het is dan volkomen veilig om te tekenen, mits het WIA-traject is afgerond.

Mijn werkgever biedt een enorme vergoeding als ik toch teken, is dat het waard?

Bijna nooit. Bereken maar eens wat je misloopt als je 1 tot 2 jaar lang géén WW of Ziektewet ontvangt. Dat loopt al snel in de tienduizenden euro's. Zelfs een vergoeding van €20.000 bruto is netto vaak niet genoeg om dat enorme gat op te vangen. Bovendien verlies je de pensioenopbouw en de begeleiding vanuit het UWV.

Wat als ik al getekend heb terwijl ik ziek was?

Kom direct in actie! Je hebt wettelijk 14 dagen bedenktijd. Binnen deze termijn kun je de VSO eenzijdig ontbinden zonder opgaaf van reden. Is deze termijn al voorbij? Dan is de situatie zeer ernstig. Neem direct contact met mij op; soms kan ik de VSO nog vernietigen op basis van dwaling of misbruik van omstandigheden, maar dit vereist een zware juridische procedure bij de kantonrechter.