De Fictieve Opzegtermijn in je VSO Uitgelegd

1. Wat is de fictieve opzegtermijn precies?

Als je met je werkgever een vaststellingsovereenkomst (VSO) sluit, hebben jullie in theorie de vrijheid om zelf te bepalen op welke dag je uit dienst gaat. Jullie zouden kunnen afspreken dat je morgen al stopt. Toch gebeurt dat bijna nooit. De reden hiervoor is een dwingende regel van het UWV: de fictieve opzegtermijn.

De fictieve opzegtermijn betekent dat het UWV kijkt naar de datum waarop je je handtekening zet onder de VSO, en vervolgens doet alsof de werkgever op dat moment formeel je contract heeft opgezegd. Het UWV berekent dan de opzegtermijn die de werkgever wettelijk verplicht is om aan te houden. Totdat die berekende termijn is verstreken, weigert het UWV om jou een WW-uitkering te betalen.

Het is cruciaal om te begrijpen dat deze termijn pas begint te lopen ná de maand waarin de overeenkomst definitief (dus ondertekend) is. Dit principe noemen we 'opzeggen tegen het einde van de maand'.

2. Hoe bereken je jouw wettelijke opzegtermijn?

Om te voorkomen dat je problemen krijgt met je uitkering, moet je eerst weten hoe lang jouw opzegtermijn eigenlijk is. In de wet (Artikel 7:672 van het Burgerlijk Wetboek) is vastgelegd dat de opzegtermijn voor de werkgever afhankelijk is van hoe lang jij al in dienst bent. Let op: dit is vaak een andere termijn dan de termijn die voor jou als werknemer geldt als je zélf ontslag zou nemen!

De wettelijke opzegtermijnen voor de werkgever zijn als volgt:

• Korter dan 5 jaar in dienst: 1 maand opzegtermijn
• Tussen de 5 en 10 jaar in dienst: 2 maanden opzegtermijn
• Tussen de 10 en 15 jaar in dienst: 3 maanden opzegtermijn
• 15 jaar of langer in dienst: 4 maanden opzegtermijn

3. Waarom het UWV deze termijn hanteert

Waarom bemoeit het UWV zich eigenlijk met de datum in jullie onderlinge contract? Het antwoord is bescherming van belastinggeld (de WW-fondsen). Als er geen fictieve opzegtermijn zou bestaan, zouden werkgevers en werknemers massaal afspreken om het dienstverband per direct te beëindigen.

De werkgever bespaart dan maanden aan salaris, en de werknemer zou direct aankloppen bij het UWV voor een uitkering. Het UWV zou dan opdraaien voor de loonkosten die eigenlijk voor rekening van de werkgever hadden moeten komen. Door de fictieve opzegtermijn toe te passen, dwingt het UWV af dat de werkgever zijn financiële verantwoordelijkheid neemt tot het moment dat het contract regulier had mogen eindigen.

4. Het grote gevaar: Het Inkomensgat

Als je niet oplet en een einddatum in je VSO accepteert die véél te vroeg valt, creëer je voor jezelf een 'inkomensgat'. Dit is een periode waarin je geen salaris meer ontvangt van je werkgever, maar waarin het UWV óók weigert om alvast een uitkering te betalen.

5. Oplossingen: Hoe los je een verkeerde datum op?

Als je een VSO-voorstel hebt gekregen met een einddatum die te vroeg is, raak dan niet in paniek. Dit is een veelvoorkomend trucje van werkgevers om loonkosten te besparen. Ik hanteer tijdens de onderhandelingen twee uitstekende manieren om dit op te lossen:

Oplossing A: De datum opschuiven (Meest gebruikelijk)

De meest logische en meest gekozen oplossing is dat ik tegen de werkgever (of diens HR-afdeling) zeg: "De voorgestelde einddatum respecteert de fictieve opzegtermijn van het UWV niet. Hierdoor ontstaat er een inkomensgat. Ik verzoek u de einddatum op te schuiven naar [de correcte datum]." In 99% van de gevallen zal de werkgever de datum zonder morren aanpassen, omdat ze weten dat ze fout zitten.

Oplossing B: Eerder weg, maar het gat laten 'afkopen'

Soms wil een werkgever écht dat je eerder weggaat, bijvoorbeeld om de administratie voor het einde van het kwartaal af te ronden. Soms wil jij zelf ook gewoon snel weg. Je kunt dan akkoord gaan met een te vroege einddatum, mits de werkgever het resulterende inkomensgat financieel compenseert. Dit betekent dat zij het brutoloon van de missende maand(en) bovenop de afgesproken transitievergoeding storten. Je krijgt dan geen WW voor die maand, maar je hebt de inkomsten al veiliggesteld via de verhoogde ontslagvergoeding.

6. Uitzondering: Het tijdelijke contract

Heb je een tijdelijk contract, bijvoorbeeld voor een jaar? Let dan extreem goed op! Een tijdelijk contract eindigt normaal gesproken pas op de afgesproken einddatum (van rechtswege). Je mag dit contract tussentijds beëindigen via een VSO, maar alleen als er een tussentijds opzegbeding in je contract staat!

Als dat beding er niet in staat, en je tekent toch een VSO om eerder te stoppen, ziet het UWV de resterende maanden van je contract als jouw inkomensgat. Je krijgt dan pas WW op de dag dat je tijdelijke contract van origine zou zijn geëindigd. Heb je geen tussentijds opzegbeding? Laat mij dan in de VSO opnemen dat jullie dit beding alsnog met terugwerkende kracht aan het arbeidscontract toevoegen.

7. Checklist voor de juiste einddatum in je VSO

Voordat je je handtekening zet, loop je dit stappenplan door om zeker te weten dat je datum klopt:

• Check het aantal jaren dat je in dienst bent.
• Lees je arbeidscontract en cao na op eventuele verlengde opzegtermijnen voor de werkgever.
• Bepaal de datum waarop beide partijen daadwerkelijk gaan tekenen.
• Tel de maanden van de opzegtermijn op vanaf de eerste dag van de volgende maand.
• Controleer of de einddatum in artikel 1 van je VSO exact overeenkomt met de datum die je zojuist hebt berekend.
• Zorg ervoor dat er afspraken zijn gemaakt over vrijstelling van werk, zodat je tijdens de opzegtermijn niet meer naar kantoor hoeft maar wel wordt doorbetaald.

8. Veelgestelde Vragen (FAQ)

Wat als ik tijdens mijn opzegtermijn al een nieuwe baan vind?

Dat is het mooiste scenario! Als je bent vrijgesteld van werk en je vindt binnen de opzegtermijn een nieuwe baan, dan ontvang je vaak dubbel salaris. Je oude werkgever is verplicht je door te betalen tot de einddatum van de VSO, en je nieuwe werkgever begint met betalen. Het UWV komt hier niet aan te pas, omdat je geen WW hoeft aan te vragen.

Kan mijn bedenktermijn de fictieve opzegtermijn in de war sturen?

Ja, dat is mogelijk. Als de onderhandelingen lang duren en je tekent pas op de 30e of 31e van de maand, en je maakt daarna nog gebruik van je 14 dagen bedenktermijn om aanpassingen te doen, kan het zijn dat de 'definitieve' datum opschuift naar de volgende maand. Hierdoor schuift ook de start van de fictieve opzegtermijn een volle maand op. Ik zorg er in de onderhandelingen altijd voor dat we ruim voor het einde van de maand tekenen of de datum inbouwen als voorbehoud.

Is de opzegtermijn in mijn contract niet gewoon leidend?

Voor de werknemer is de opzegtermijn vaak 1 maand. Maar nogmaals: het UWV kijkt naar de verplichting van de werkgever. Alleen als er in het contract staat dat de werkgever een afwijkende (langere) opzegtermijn heeft dan de wet voorschrijft, is het contract leidend.